Rivierbeheer

Met een alarmerende frequentie treden de Europese rivieren buiten hun oevers. Overstromingen als deze kunnen desastreuze gevolgen hebben. De Maas en de Rijn in Nederland, maar ook rivieren in bijvoorbeeld Duitsland en Frankrijk overstromen geregeld, met bijkomend verlies aan economische infrastructuur en andere gevolgen voor menselijke activiteiten. Aan de basis hiervan ligt het feit dat de rivieren van de mens niet meer zoveel ruimte krijgen als nodig is. De oorzaak hiervan is met name de beslaglegging op overstromingsgebieden door slechte ruimtelijke planning waarbij huizen, en soms zelf hele woonwijken, worden gebouwd in de uiterwaarden. Het kappen van teveel bossen in de hoger gelegen delen van de stroomgebieden van de grote rivieren waardoor het water daar minder lang wordt vastgehouden verergert deze situatie nog eens.

Gelukkig proberen de diverse verantwoordelijke overheden en instanties in Europa iets te doen om de rivieren de ruimte te geven die ze nodig hebben en hoogwaters te kunnen voorspellen. Hiervoor is veel gedegen onderzoek nodig om te kunnen inschatten welke ingrepen welke gevolgen zullen hebben voor de waterstanden in de rivier. En om hoogwaters te kunnen voorspellen is het nodig dat de rivieren gemonitord worden. Voor dit onderzoek en de monitoring hebben de diverse instanties modellen ontwikkeld, die de waterstanden in de rivier kunnen berekenen en voorspellen. Als input voor deze hydrologische modellen dienen allerlei geografische gegevens zoals de ligging van dijken, plassen, begrenzing van de hoofdgeul en nevengeulen en hoogtedata.

TerraImaging zorgt ervoor dat al deze gegevens zodanig op elkaar worden afgestemd dat ze bruikbaar zijn als input voor de hydrologische modellen. Dit wordt het schematiseren van een rivier genoemd. TerraImaging heeft een uitgebreide staat van dienst op het gebied van rivierschematisaties. TerraImaging werkt zowel aan de ontwikkeling van de methodiek om het schematisatieproces te automatiseren als aan de productie van schematisaties ten behoeve van zowel het ééndimensionale stromingsmodel SOBEK als het tweedimensionale stromingsmodel WAQUA. Een aantal belangrijke topografische en hydrologische kenmerken van een riviertraject worden als geografische bestanden opgeslagen. Zo worden er bestanden aangemaakt van maaiveldhoogte, de diepte van de bodem van de hoofdgeul, de oppervlakte van de uiterwaardplassen en de begrenzing van stroomvoerende en bergende delen van uiterwaarden.

De hoogtedata kan door TerraImaging zelf worden ingewonnen met behulp van laseraltimetrie. Een andere toepassing van deze hoogtedata in rivierbeheer is het modelleren van het onderlopen van gebieden na een dijkdoorbraak op basis van een hoogtemodel.

TerraImaging heeft samen met het RIZA (Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling) een methodiek ontwikkeld voor het genereren van SOBEK-inputprofielen uit geografische bestanden. Deze methodiek is geïmplementeerd binnen BASELINE, een applicatie die ten doel heeft de schematisatie, benodigd voor de hydrologische modellen SOBEK en WAQUA, op eenduidige wijze te laten verlopen. TerraImaging heeft meegewerkt aan de bouw van verschillende SOBEK-schematisaties van grote rivieren zoals de Maas en de Rijn in Nederland maar ook de Neckar, de Main, Moezel en de Rijn in Duitsland. Dit in samenwerking met RIZA, NCR (Nederlands Centrum voor Rivierkunde) en de BfG (Deutsche Bundesanstalt für Gewässerkunde). Er zijn verder SOBEK-schematisaties gemaakt van kleinere wateren zoals de Overijsselsche Vecht en het Zwarte Water. Medewerkers van TerraImaging werkten en werken mee aan diverse inrichtingsvarianten van de Maas in het kader van de Maaswerken.